poniedziałek, 23 października 2017r.

Polskie obiekty na Liście Pamięci Świata

Na Światowej Liście Programu „Pamięć Świata” znalazło się dotychczas dziewięć zabytków zgłoszonych przez Polskę:

Autograf dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus, przechowywany przez Bibliotekę Jagiellońską w Krakowie.
W dziele tym Kopernik przedstawia teorię heliocentryczną, tworząc podstawy nowoczesnej astronomii i nowożytnej wizji wszechświata. Uzasadnia w nim twierdzenie o trzech rodzajach ruchu ziemi: wokół swej osi, wokół słońca oraz ruch samej osi ziemi. Nowa teoria, po opublikowaniu w roku 1543, zaczęła stopniowo wypierać teorię geocentryczną.

Akt Konfederacji Generalnej Warszawskiej z 1573 roku, przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie.
Akt Konfederacji Generalnej Warszawskiej, uchwalonej na sejmie konwokacyjnym 28 stycznia 1573 roku, został zgłoszony na Światową Listę jako dokument o szczególnym znaczeniu dla dziejów tolerancji, społeczeństwa obywatelskiego i demokracji. Zapewniając w obliczu pierwszej wolnej elekcji króla pokój religijny, Konfederacja Warszawska gwarantowała szlachcie wszystkich religii i wyznań równy dostęp do urzędów, wolność wyznawania i propagowania swoich religii i wyznań, organizowania synodów i publikacji traktatów teologicznych. Jej postanowienia zostały włączone do Artykułów Henrykowskich zaprzysięganych przez wszystkich królów elekcyjnych, stanowiąc jeden z fundamentów ustroju dawnej Rzeczypospolitej.

Postanowienia Konfederacji Warszawskiej wynikały z polskiej tradycji tolerancji, do wierności której „naród polityczny” – szlachta – zobowiązywał monarchów po śmierci króla Zygmunta Augusta. Postanowienia konfederacji stały się znane także poza Rzeczpospolitą, przyczyniając się do osiągania pokoju religijnego w innych państwach Europy.

Rękopisy Fryderyka Chopina w zbiorach Biblioteki Narodowej i Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie.
Rękopisy Fryderyka Chopina zostały wpisane na Światową Listę jako największe istniejące kolekcje spuścizny genialnego kompozytora, którego indywidualność i wpływ zarówno na muzykę romantyzmu, jak późniejszych okresów trudno przecenić.

Archiwum Ringelbluma, przechowywane w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie.
Podziemne archiwum getta warszawskiego jest zbiorem unikalnym zarówno dlatego, że dotyczy największego getta utworzonego przez nazistów (znajdują się w nim także materiały dotyczące losów społeczności żydowskiej na różnych innych obszarach okupacji hitlerowskiej), jak też ze względu na okoliczności jego powstania. Zostało stworzone przez zespół działający w konspiracji, którego prawie wszyscy twórcy wraz z założycielem, historykiem Emanuelem Ringelblumem, zginęli jako ofiary Zagłady.

Tablice 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980, przechowywane przez Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku wraz z kolekcją dokumentów „Narodziny Solidarności – masowego ruchu społecznego”, będącą własnością Ośrodka KARTA w Warszawie.

Tablice 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980 stanowią dokumentalne świadectwo ruchu społecznego, który, stosując pokojowe metody działania, przyczynił się do upadku systemu realnego socjalizmu i porządku jałtańskiego.

Archiwum Komisji Edukacji Narodowej (KEN) zostało zaproponowane ze względu na jego znaczenie jako dokumentacji pionierskiej w skali świata: całościowej reformy szkolnictwa, tworzącej nowoczesny system nauczania oraz pierwsze „ministerstwo edukacji”. Na Archiwum składają się akta o różnym charakterze: projekty, memoriały, korespondencja, mapy, instrukcje, prace naukowe i podręczniki z okresu od utworzenia Komisji przez Sejm w 1773 roku do roku 1794. Są one przechowywane przez Bibliotekę Naukową Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Fundację Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w Krakowie.

Kodeks supraski (wspólna propozycja polsko-rosyjsko-słoweńska), powstały na początku XI wieku na terenie wschodniej Bułgarii, a odkryty przez prof. Michała Bobrowskiego w 1823 roku w klasztorze bazylianów w Supraślu, należy do najcenniejszych zabytków języka starocerkiewno-słowiańskiego i stanowi wyjątkowej wagi świadectwo procesu kształtowania się wschodniosłowiańskiego kręgu kulturowego.

Kodeks o objętości 285 kart, napisany cyrylicą, jest zbiorem żywotów świętych i pism Ojców Kościoła przeznaczonych do czytania na marzec: (mineja četja (menologium) na marzec). Trzy części Kodeksu przechowywane są w Bibliotece Narodowej w Warszawie (jako część Biblioteki Ordynacji Zamoyskiej), w Rosyjskiej Bibliotece Narodowej w Petersburgu oraz w Słoweńskiej Bibliotece Narodowej i Uniwersyteckiej w Lubljanie.

 

Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu stanowi kompletną dokumentację działalności w latach 1946-2000 tej unikalnej instytucji emigracyjnej, która dzięki realizowanej przez dziesięciolecia wizji jej założyciela Jerzego Giedroycia i jego współpracowników odegrała istotną rolę w pokojowym przezwyciężeniu systemu realnego socjalizmu oraz pojałtańskiego podziału świata, jak również wypracowała podstawy do dialogu i pojednania społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej. Archiwum obejmuje m.in. wszystkie prace publikowane przez Instytut do 2000 roku i korespondencję Jerzego Giedroycia z autorami, intelektualistami, politykami świata zachodniego i dysydentami z krajów bloku komunistycznego, z takimi osobistościami jak André Malraux, Albert Camus, Aleksander Solżenicyn, Josef Brodski, Czesław Miłosz, Bertrand Russell, Henry Kissinger, Zbigniew Brzeziński, Witold Gombrowicz czy Gustaw Herling-Grudziński, który 25 lat przed Sołżenicynem opisał sowiecki GUŁag.

Archiwum Radziwiłłów i Księgozbiór Nieświeski (wspólna propozycja Białorusi, Finlandii, Litwy, Polski, Rosji i Ukrainy). Jest to zbiór o wyjątkowym charakterze, zgromadzony na przestrzeni od XV do XX wieku przez jeden z największych arystokratycznych rodów dawnej Rzeczypospolitej, który odgrywał także ważną rolę międzynarodową. Zbiory wpisane na międzynarodową Listę Pamięci Świata składają się z części dawnych archiwów i księgozbiorów Ordynacji Nieświeskiej, które znajdują się w Warszawie (Archiwum Główne Akt Dawnych), Mińsku, Wilnie, Kijowie, Petersburgu, Moskwie i Helsinkach. Nieświeskie zbiory archiwalne i biblioteczne posiadają ogromną wagę dokumentacyjną dla dziejów dawnej Rzeczypospolitej i naszej części Europy.

źródło: unesco.pl

Dodaj komentarz

Powered by WordPress Realizacja Agencja Arormat & NETS